Roken en duiken: waarom een keuring vanaf 45 jaar?

Rook je en ben je ouder dan 45 jaar? Dan vraag je je misschien af waarom je een medische keuring nodig hebt om te mogen duiken. Het korte antwoord: duiken belast hart en longen, en zowel roken als een hogere leeftijd vergroten de kans op problemen die onder water gevaarlijk kunnen zijn. In deze blog leg ik uit wat roken met je hart en longen doet, welke rol de wet van Boyle speelt en wat ik tijdens de duikmedische keuring op Bonaire onderzoek.

Ik krijg regelmatig de vraag: ‘Waarom is een duikmedische keuring nodig als ik rook en ouder ben dan 45 jaar?’ Ook wordt mij gevraagd waarom roken überhaupt relevant is voor de veiligheid tijdens het duiken.

Tijdens het duiken wordt het lichaam blootgesteld aan veranderingen in druk en aan fysiologische omstandigheden die het hart en de longen extra kunnen belasten. Daarnaast kan duiken lichamelijke inspanning vereisen, bijvoorbeeld bij stroming, het zwemmen tegen de stroming in of het uitvoeren van een noodprocedure. Daarom is het belangrijk dat het cardiovasculaire en respiratoire systeem voldoende functioneren.

Roken en duiken

De invloed van roken op het hart en de bloedvaten

Roken verhoogt het risico op hart- en vaatziekten. Nicotine veroorzaakt onder andere een tijdelijke vernauwing van de bloedvaten en een stijging van de hartslag en bloeddruk. Daarnaast bevordert roken de ontwikkeling van atherosclerose (slagaderverkalking) en beschadigt het de binnenbekleding van de bloedvaten.

Tijdens onderdompeling verschuift bloed vanuit de ledematen naar de borstkas. Hierdoor neemt het bloedvolume in de borstkas toe en worden het hart en de longcirculatie extra belast. In combinatie met lichamelijke inspanning kan dit de belasting van het hart verder verhogen.

Bij iemand die rookt en daarnaast bijvoorbeeld een hoge bloeddruk, slagaderverkalking of een verhoogd cholesterolgehalte heeft, kan het risico op cardiovasculaire problemen groter zijn. Een hartinfarct of een hartritmestoornis onder water kan ernstige gevolgen hebben, omdat de duiker hierdoor het bewustzijn kan verliezen en kan verdrinken.

De invloed van roken op de longen

Roken kan de luchtwegen en het longweefsel beschadigen. Bij langdurige blootstelling kunnen onder andere chronische ontsteking, vernauwing van de luchtwegen en emfyseem ontstaan. Bij emfyseem worden de wanden tussen de longblaasjes afgebroken, waardoor de elasticiteit van het longweefsel afneemt. Er kunnen ook abnormale luchtholten ontstaan, zoals bullae of blebs.

Deze veranderingen zijn relevant bij het duiken vanwege de wet van Boyle. Volgens deze wet neemt het volume van een gas toe wanneer de omgevingsdruk afneemt, mits de temperatuur constant blijft.

Tijdens het afdalen neemt de omgevingsdruk toe en wordt het gasvolume kleiner. Tijdens het opstijgen neemt de omgevingsdruk af en zet het gas uit. Normaal gesproken kan de lucht tijdens het opstijgen via de luchtwegen ontsnappen.

Wanneer lucht echter opgesloten raakt, bijvoorbeeld door luchtwegvernauwing, air trapping of het inhouden van de adem, kan de druk in bepaalde delen van de longen te hoog oplopen. Hierdoor kan longoverdrukletsel (pulmonaal barotrauma) ontstaan. Mogelijke gevolgen zijn een klaplong (pneumothorax) of een arteriële gasembolie, waarbij lucht in de slagaders terechtkomt en onder andere neurologische schade kan veroorzaken.

Roken verhoogt het risico op longschade, maar niet iedere roker ontwikkelt COPD of afwijkingen die duiken onveilig maken. Omgekeerd kunnen relevante longafwijkingen ook voorkomen bij mensen die nooit hebben gerookt.

Waarom is een duikmedische keuring vanaf 45 jaar relevant?

Met het ouder worden neemt het risico op hart- en vaatziekten gemiddeld toe. Roken is een aanvullende risicofactor. Daarom adviseren bepaalde richtlijnen voor duikgeneeskunde om vanaf 45 jaar extra aandacht te besteden aan de cardiovasculaire gezondheid. Deze leeftijdsgrens is gebaseerd op risicobeoordeling en is geen universele regel die in iedere situatie hetzelfde wordt toegepast.

Wat gebeurt er tijdens de duikkeuring?

Tijdens een duikmedische keuring kijk ik naar de medische voorgeschiedenis, eventuele klachten, de lichamelijke conditie en risicofactoren voor hart- en vaatziekten. We doen ook een longfunctietest.

Een longfunctietest kan helpen om aanwijzingen te vinden voor luchtwegvernauwing of een verminderde longfunctie. De test kan echter niet alle structurele afwijkingen van het longweefsel aantonen of uitsluiten.

Wanneer tijdens het longfunctieonderzoek afwijkingen worden vastgesteld, wordt de duiker afgekeurd en is duiken niet toegestaan. Afhankelijk van de aard van de afwijkingen kan aanvullend onderzoek door een longarts worden geadviseerd. Op basis van de uitkomsten van dit vervolgonderzoek kan de medische situatie nader worden beoordeeld.

Wil je een afspraak maken voor een duikmedische keuring? Kijk hier naar de beschikbaarheid.

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll naar boven